(Lokalne warsztaty pilotażowe w Polsce)

W dniach 16–17 maja 2026 roku Ogród Społeczny w Bratniku stał się miejscem spotkania dla ludzi z Polski, Ukrainy i Białorusi, którzy zgromadzili się, aby zgłębiać ruch, sztukę i połączenie z naturą. Warsztaty, prowadzone przez Agnieszkę Sikorską i Alesię Serayę, zostały zorganizowane w ramach Empowering Creative Minds projektu, finansowanego z programu Kreatywna Europa. Łącznie w dwóch wydarzeniach wzięło udział 26 uczestników.

Lokalne warsztaty „Empowering Creative Minds” w Ogrodzie Społecznym w Bratniku

Jak mówić o doświadczeniach, które często wymykają się słowom? Jak stworzyć bezpieczną przestrzeń do refleksji nad traumą, migracją, stratą, zmianą i odbudową poczucia stabilności? Projekt Empowering Creative Minds szuka odpowiedzi właśnie tam, gdzie sam język nie wystarcza: w sztuce, ruchu, świadomości ciała i wspólnych twórczych doświadczeniach.

Pilotażowe warsztaty w Bratniku stanowiły część międzynarodowego procesu mającego na celu wsparcie artystów pracujących z tematyką traumy oraz rozwijanie znaczącego dialogu twórczego w społecznościach. Projekt opiera się na idei, że sztuka może stać się nie tylko narzędziem ekspresji, ale także sposobem na ponowne połączenie—z własnym doświadczeniem, z innymi i z szerszą społecznością. Zamiast skupiać się wyłącznie na narracjach bólu, szuka form, które pomagają ludziom odzyskać sprawczość, rozwijać współczucie dla siebie i wzmacniać poczucie przynależności.

Warsztat jako bezpieczna przestrzeń

Program łączył praktyki somatyczne, ruch inspirowany metodami opartymi na ciele, ćwiczenia ekosomatyczne, rysunek, oglądanie filmów tanecznych i rozmowy. Uczestnicy nie byli zapraszani do oceny swoich umiejętności ani do dążenia do „poprawnego” wykonania zadań. Najważniejsze było samo doświadczenie: oddychanie, odczuwanie ciężaru ciała, rytmu, równowagi, połączenia z innymi, świadomość przestrzeni i możliwość wyrażenia wszystkiego, co wypłynęło z wnętrza.

Pierwsza część warsztatu skupiała się na ruchu. Prowadzący kierowali uczestników przez rozgrzewkę inspirowaną TRE (Tension and Trauma Releasing Exercises), pracę z odczuwaniem pulsu, ćwiczenia równowagi, praktyki partnerskie obejmujące dotyk i dzielenie się ciężarem, oraz aktywności związane z otoczeniem Ogrodu Społecznego. Drzewa, ziemia, dźwięki i tekstury stały się aktywnymi elementami procesu. Natura nie była jedynie tłem, ale istotną częścią pracy, pomagając uczestnikom uziemić się, zwolnić i doświadczyć wsparcia płynącego zarówno z miejsca, jak i ze społeczności.

W praktyce zorientowanej na traumę poczucie bezpieczeństwa jest szczególnie ważne. Z tego powodu warsztat został zaprojektowany jako delikatna, otwarta i niedyrektywna przestrzeń. Uczestnicy byli zachęcani do obserwowania własnych granic, wyboru poziomu zaangażowania i znajdowania form ekspresji, które w danym momencie wydawały się dostępne. Wspólna praktyka opierała się na słuchaniu—ciała, oddechu, partnera, grupy i otoczenia.

Film Leaving Can’t Stay

Centralnym punktem wydarzenia był pokaz filmu tanecznego Leaving Can’t Stay, stworzonego w ramach Empowering Creative Minds projektu. Film jest somatyczną współczesną pracą taneczną, opracowaną przez polsko-białoruski zespół twórczy. Koncepcja została stworzona przez Agnieszkę Sikorską we współpracy z Alesią Serayą. Za zdjęcia i montaż odpowiadał Kacper Pęczuła, natomiast oryginalną muzykę skomponował Maciej Stępniewski.

Film wyłonił się z wielowarstwowego procesu badawczego, który obejmował rozmowy z artystami pracującymi z traumą, oceny potrzeb wrażliwych twórców oraz wydarzenia współtworzenia organizowane w krajach partnerskich. Jego język artystyczny łączy praktyki somatyczne, osobiste wspomnienia, doświadczenia migracji oraz pracę z ruchem, głosem, dotykiem, rytmem i ciszą.

Leaving Can’t Stay opowiada historię przejścia—momentu, gdy opuściło się znane miejsce, ale jeszcze nie dotarło się do następnego. Bada migrację w szerokim sensie, nie tylko jako przekraczanie granic państwowych, ale także jako wewnętrzną zmianę, utratę dawnego punktu stabilności i poszukiwanie nowego. Film nie redukuje ludzi do ich traumy. Zamiast tego szuka miejsca, z którego ruch może zacząć się ponownie: małego punktu równowagi, relacji, gestu, oddechu lub obecności innej osoby.

Od oglądania do współtworzenia

Po seansie uczestnicy nie od razu przeszli do dyskusji. Zamiast tego, zostali najpierw zaproszeni do intuicyjnego rysowania, pisania strumieniem świadomości, znajdowania ruchu, który pozostał w ciele po obejrzeniu filmu, oraz krótkiego, samotnego spaceru w ciszy. Mogli również przynieść liść, kamień, gałąź lub inny przedmiot z otoczenia, jeśli pomagało to wyrazić emocje i skojarzenia wywołane filmem.

Dopiero po tym etapie rozpoczęły się rozmowy w parach i wspólna refleksja. Ta kolejność była ważna, ponieważ zmniejszała presję natychmiastowego werbalizowania doświadczeń. Pozwalała na przetworzenie spotkania artystycznego poprzez ciało, obraz i gest, zanim zostało ono przetłumaczone na słowa.

Warsztat zakończył się praktyką nazwaną Leaving Trace—tworzeniem wspólnej przestrzeni śladów. Uczestnicy mogli wnosić rysunki, zapisane słowa, tytuły, gesty, ruchy lub przedmioty znalezione w naturze. Powstał symboliczny zapis spotkania: nie wystawa w tradycyjnym sensie, lecz zbiorowy i tymczasowy pomnik wspólnego doświadczenia, zbudowany z tego, co każdy uczestnik pragnął pozostawić w grupie.

Między Polską, Ukrainą a Białorusią

W warsztatach wzięły udział osoby z Polski, Ukrainy i Białorusi. Ten międzynarodowy i związany z migracją kontekst był szczególnie ważny dla projektu. Doświadczenia opuszczania domu, życia między językami i kulturami, odbudowywania bezpieczeństwa i poszukiwania wspólnoty w nowym środowisku nie zawsze są łatwe do wyrażenia. Sztuka i praktyki oparte na ciele mogą otworzyć inną ścieżkę dialogu—taką, która nie wymaga natychmiastowego ujawniania, ale pozwala ludziom być razem z uwagą i szacunkiem.

Przez wiele lat Ogród Społeczny w Bratniku służył jako miejsce spotkań, edukacji i działań społecznych. Podczas tych warsztatów stał się również przestrzenią do pracy z pamięcią, napięciem, stratą i odbudową relacji. Przebywanie w naturze pomogło przenieść temat traumy z abstrakcyjnej rozmowy do doświadczenia życiowego: Jak stoję? Jak oddycham? Gdzie czuję ciężar? Komu mogę zaufać? Jak mogę oprzeć się na ziemi, drzewie, innej osobie lub grupie?

Empowering Creative Minds – Sztuka jako narzędzie refleksji

Empowering Creative Minds to dwuletnia inicjatywa realizowana w ramach programu Kreatywna Europa przez partnerów z Niemiec, Polski, Luksemburga i Ukrainy: Comparative Research Network, Stowarzyszenie „Dla Ziemi”, DOURI i Unaedi. Projekt wspiera artystów w podejmowaniu tematu traumy poprzez praktykę artystyczną, jednocześnie pokazując, że rozmowy o trudnych doświadczeniach mogą być prowadzone w sposób przemyślany, etyczny i zorientowany na społeczność.

Lokalne projekty pilotażowe stanowią ważny etap procesu ECM. Wnoszą narzędzia opracowane w wyniku badań, dialogu i międzynarodowych wydarzeń współtworzenia bezpośrednio do społeczności. W ten sposób sztuka nie pozostaje ograniczona do instytucji czy profesjonalnego języka artystycznego. Zamiast tego staje się zaproszeniem do udziału—otwartym dla osób z różnymi doświadczeniami, językami, zdolnościami i poziomami gotowości do dzielenia się swoimi historiami.

Warsztaty w Bratniku pokazały, że wspólnotowa praca z traumą nie musi zaczynać się od bezpośredniego opowiadania osobistych historii. Może zacząć się od ruchu ręki, wspólnego pulsu, oddechu, ciszy, spaceru lub rysunku wykonanego bez odrywania ołówka od papieru. Może zacząć się od prostego doświadczenia rozpoznania, że nie jesteśmy sami—że bezpieczeństwo czasami musi być odbudowywane od podstaw, ale że można je zbudować razem.

W dniach 16–17 maja 2026 roku Ogród Społeczny w Bratniku stał się miejscem spotkania dla ludzi z Polski, Ukrainy i Białorusi, którzy zgromadzili się, aby zgłębiać ruch, sztukę i połączenie z naturą. Warsztaty, prowadzone przez Agnieszkę Sikorską i Alesię Serayę, zostały zorganizowane w ramach Empowering Creative Minds projektu, finansowanego z programu Kreatywna Europa. Łącznie w dwóch wydarzeniach wzięło udział 26 uczestników.

Lokalne warsztaty „Empowering Creative Minds” w Ogrodzie Społecznym w Bratniku

Jak mówić o doświadczeniach, które często wymykają się słowom? Jak stworzyć bezpieczną przestrzeń do refleksji nad traumą, migracją, stratą, zmianą i odbudową poczucia stabilności? Projekt Empowering Creative Minds szuka odpowiedzi właśnie tam, gdzie sam język nie wystarcza: w sztuce, ruchu, świadomości ciała i wspólnych twórczych doświadczeniach.

Pilotażowe warsztaty w Bratniku stanowiły część międzynarodowego procesu mającego na celu wsparcie artystów pracujących z tematyką traumy oraz rozwijanie znaczącego dialogu twórczego w społecznościach. Projekt opiera się na idei, że sztuka może stać się nie tylko narzędziem ekspresji, ale także sposobem na ponowne połączenie—z własnym doświadczeniem, z innymi i z szerszą społecznością. Zamiast skupiać się wyłącznie na narracjach bólu, szuka form, które pomagają ludziom odzyskać sprawczość, rozwijać współczucie dla siebie i wzmacniać poczucie przynależności.

Warsztat jako bezpieczna przestrzeń

Program łączył praktyki somatyczne, ruch inspirowany metodami opartymi na ciele, ćwiczenia ekosomatyczne, rysunek, oglądanie filmów tanecznych i rozmowy. Uczestnicy nie byli zapraszani do oceny swoich umiejętności ani do dążenia do „poprawnego” wykonania zadań. Najważniejsze było samo doświadczenie: oddychanie, odczuwanie ciężaru ciała, rytmu, równowagi, połączenia z innymi, świadomość przestrzeni i możliwość wyrażenia wszystkiego, co wypłynęło z wnętrza.

Pierwsza część warsztatu skupiała się na ruchu. Prowadzący kierowali uczestników przez rozgrzewkę inspirowaną TRE (Tension and Trauma Releasing Exercises), pracę z odczuwaniem pulsu, ćwiczenia równowagi, praktyki partnerskie obejmujące dotyk i dzielenie się ciężarem, oraz aktywności związane z otoczeniem Ogrodu Społecznego. Drzewa, ziemia, dźwięki i tekstury stały się aktywnymi elementami procesu. Natura nie była jedynie tłem, ale istotną częścią pracy, pomagając uczestnikom uziemić się, zwolnić i doświadczyć wsparcia płynącego zarówno z miejsca, jak i ze społeczności.

W praktyce zorientowanej na traumę poczucie bezpieczeństwa jest szczególnie ważne. Z tego powodu warsztat został zaprojektowany jako delikatna, otwarta i niedyrektywna przestrzeń. Uczestnicy byli zachęcani do obserwowania własnych granic, wyboru poziomu zaangażowania i znajdowania form ekspresji, które w danym momencie wydawały się dostępne. Wspólna praktyka opierała się na słuchaniu—ciała, oddechu, partnera, grupy i otoczenia.

Film Leaving Can’t Stay

Centralnym punktem wydarzenia był pokaz filmu tanecznego Leaving Can’t Stay, stworzonego w ramach Empowering Creative Minds projektu. Film jest somatyczną współczesną pracą taneczną, opracowaną przez polsko-białoruski zespół twórczy. Koncepcja została stworzona przez Agnieszkę Sikorską we współpracy z Alesią Serayą. Za zdjęcia i montaż odpowiadał Kacper Pęczuła, natomiast oryginalną muzykę skomponował Maciej Stępniewski.

Film wyłonił się z wielowarstwowego procesu badawczego, który obejmował rozmowy z artystami pracującymi z traumą, oceny potrzeb wrażliwych twórców oraz wydarzenia współtworzenia organizowane w krajach partnerskich. Jego język artystyczny łączy praktyki somatyczne, osobiste wspomnienia, doświadczenia migracji oraz pracę z ruchem, głosem, dotykiem, rytmem i ciszą.

Leaving Can’t Stay opowiada historię przejścia—momentu, gdy opuściło się znane miejsce, ale jeszcze nie dotarło się do następnego. Bada migrację w szerokim sensie, nie tylko jako przekraczanie granic państwowych, ale także jako wewnętrzną zmianę, utratę dawnego punktu stabilności i poszukiwanie nowego. Film nie redukuje ludzi do ich traumy. Zamiast tego szuka miejsca, z którego ruch może zacząć się ponownie: małego punktu równowagi, relacji, gestu, oddechu lub obecności innej osoby.

Od oglądania do współtworzenia

Po seansie uczestnicy nie od razu przeszli do dyskusji. Zamiast tego, zostali najpierw zaproszeni do intuicyjnego rysowania, pisania strumieniem świadomości, znajdowania ruchu, który pozostał w ciele po obejrzeniu filmu, oraz krótkiego, samotnego spaceru w ciszy. Mogli również przynieść liść, kamień, gałąź lub inny przedmiot z otoczenia, jeśli pomagało to wyrazić emocje i skojarzenia wywołane filmem.

Dopiero po tym etapie rozpoczęły się rozmowy w parach i wspólna refleksja. Ta kolejność była ważna, ponieważ zmniejszała presję natychmiastowego werbalizowania doświadczeń. Pozwalała na przetworzenie spotkania artystycznego poprzez ciało, obraz i gest, zanim zostało ono przetłumaczone na słowa.

Warsztat zakończył się praktyką nazwaną Leaving Trace—tworzeniem wspólnej przestrzeni śladów. Uczestnicy mogli wnosić rysunki, zapisane słowa, tytuły, gesty, ruchy lub przedmioty znalezione w naturze. Powstał symboliczny zapis spotkania: nie wystawa w tradycyjnym sensie, lecz zbiorowy i tymczasowy pomnik wspólnego doświadczenia, zbudowany z tego, co każdy uczestnik pragnął pozostawić w grupie.

Między Polską, Ukrainą a Białorusią

W warsztatach wzięły udział osoby z Polski, Ukrainy i Białorusi. Ten międzynarodowy i związany z migracją kontekst był szczególnie ważny dla projektu. Doświadczenia opuszczania domu, życia między językami i kulturami, odbudowywania bezpieczeństwa i poszukiwania wspólnoty w nowym środowisku nie zawsze są łatwe do wyrażenia. Sztuka i praktyki oparte na ciele mogą otworzyć inną ścieżkę dialogu—taką, która nie wymaga natychmiastowego ujawniania, ale pozwala ludziom być razem z uwagą i szacunkiem.

Przez wiele lat Ogród Społeczny w Bratniku służył jako miejsce spotkań, edukacji i działań społecznych. Podczas tych warsztatów stał się również przestrzenią do pracy z pamięcią, napięciem, stratą i odbudową relacji. Przebywanie w naturze pomogło przenieść temat traumy z abstrakcyjnej rozmowy do doświadczenia życiowego: Jak stoję? Jak oddycham? Gdzie czuję ciężar? Komu mogę zaufać? Jak mogę oprzeć się na ziemi, drzewie, innej osobie lub grupie?

Empowering Creative Minds – Sztuka jako narzędzie refleksji

Empowering Creative Minds to dwuletnia inicjatywa realizowana w ramach programu Kreatywna Europa przez partnerów z Niemiec, Polski, Luksemburga i Ukrainy: Comparative Research Network, Stowarzyszenie „Dla Ziemi”, DOURI i Unaedi. Projekt wspiera artystów w podejmowaniu tematu traumy poprzez praktykę artystyczną, jednocześnie pokazując, że rozmowy o trudnych doświadczeniach mogą być prowadzone w sposób przemyślany, etyczny i zorientowany na społeczność.

Lokalne projekty pilotażowe stanowią ważny etap procesu ECM. Wnoszą narzędzia opracowane w wyniku badań, dialogu i międzynarodowych wydarzeń współtworzenia bezpośrednio do społeczności. W ten sposób sztuka nie pozostaje ograniczona do instytucji czy profesjonalnego języka artystycznego. Zamiast tego staje się zaproszeniem do udziału—otwartym dla osób z różnymi doświadczeniami, językami, zdolnościami i poziomami gotowości do dzielenia się swoimi historiami.

Warsztaty w Bratniku pokazały, że wspólnotowa praca z traumą nie musi zaczynać się od bezpośredniego opowiadania osobistych historii. Może zacząć się od ruchu ręki, wspólnego pulsu, oddechu, ciszy, spaceru lub rysunku wykonanego bez odrywania ołówka od papieru. Może zacząć się od prostego doświadczenia rozpoznania, że nie jesteśmy sami—że bezpieczeństwo czasami musi być odbudowywane od podstaw, ale że można je zbudować razem.

Autor/źródło: https://dlaziemi.org